Πελματογράφημα

Γράφει ο Επιστημονικά Υπεύθυνος Ιατρός του Ορθοπαιδικού Τμήματος του Πολυιατρείου Animus Παρίδης Διονύσιος.

Είναι μία παρακλινική εξέταση των κάτω άκρων.

Το πελματογράφημα είναι ένας ειδικός τάπητας (δυναμοδάπεδο) με αισθητήρες πίεσης, πάνω στον οποίο μπορούμε να στεκόμαστε και να βαδίζουμε και με αυτόν τον τρόπο να αναλύσουμε την στάση και την βάδιση μας. Πραγματοποιείται λοιπόν μία κινητική ανάλυση βάδισης μέσω της οποίας μπορούμε να ανακαλύψουμε και να διαγνώσουμε ανατομικές παραλλαγές και παθήσεις όχι μόνο των κάτω άκρων αλλά ολόκληρου του σκελετού μας. Για παράδειγμα ανατομικές παραλλαγές και παθήσεις όπως η πλατυποδία, η κοιλοποδία (υψηλή καμάρα), ανισοκελία , βλαισοποδία, βλαισογωνία, ραιβοκοιλοποδία, υπερπρηνισμός, διαβητικό πόδι, νευρολογικές παθήσεις, ρευματοειδές πόδι, αθλητικές κακώσεις κτλ. όχι μόνο μπορούν να προσδιορισθούν αλλά και να δοθεί διάγνωση ως προς την βαρύτητα τον τύπο την μορφή, βαθμό και κατανομή των πιέσεων και να σχεδιασθεί η θεραπεία τους. Κατόπιν με νέο πελματογράφημα μπορεί να αποτυπωθεί το αποτέλεσμα της θεραπείας. Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι το πελματογράφημα είναι μία διαγνωστική μέθοδος ανώδυνη, με επαναληψιμότητα, και χωρίς καμία ραδιενέργεια. Απαραίτητο είναι να τονισθεί πως το πελματογράφημα δεν αποτελεί μία μέθοδο για κατασκευή πελμάτων καθότι ακόμη και για να δοθεί οδηγία για κατασκευή πέλματος δεν αρκεί μόνο το πελματογράφημα αφού θα πρέπει να υπάρχει και να έχει βρεθεί και η πάθηση, μόνο τότε έχουμε πέλμα εξατομικευμένο για τον συγκεκριμένο πάσχοντα και για την συγκεκριμένη πάθηση που έχει διαγνωσθεί. Συνεπώς ο ρόλος του εξειδικευμένου ορθοπεδικού με τη συνεργασία του τεχνικού κατασκευής του πέλματος . Άρα το κάθε πελματογράφημα θα πρέπει να συνοδεύεται από διάγνωση (όπως πχ η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία) από ιατρό εξειδικευμένο που να έχει σπουδάσει το συγκεκριμένο αντικείμενο. (Foot & Ankle Fellowship). Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην χρησιμότητα του πελματογραφήματος (κινητική ανάλυση βάδισης ) στις περιπτώσεις που υποπτευόμαστε η υπάρχει διαβητικό πόδι (μία πάθηση δηλαδή των κάτω άκρων που προκύπτει από τον διαβήτη και που μερικές φορές μπορεί να εμφανιστεί προ κλινικά πριν την εμφάνιση δηλαδή του διαβήτη σε κλινικό επίπεδο. Είναι χρήσιμο επίσης να τονιστεί ότι η εξέταση αυτή είναι εντελώς ανώδυνη και χωρίς χρήση καμίας ακτινοβολίας, μπορεί να εφαρμοστεί σε ενήλικες και παιδιά.

O πελματογράφος είναι μια ψηφιακή πλατφόρμα, με χιλιάδες αισθητήρες καταγραφής των πιέσεων του πέλματος, τόσο στη στάση όσο και στη βάδιση, προσφέροντας αντικειμενικά και όχι εμπειρικά δεδομένα και συνδέεται στον υπολογιστή με ειδικό πρόγραμμα αναλύει τα δεδομένα σχετικά με την φόρτιση, το κέντρο βάρους, τις φάσεις στήριξης και αιώρησης κατά τη βάδιση. Ο γιατρός έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίσει την παθοεμβιομηχανική και τις παθήσεις του ποδιού και όλα αυτά να αποτυπωθούν στο Πελματογράφημα.

Το πελματογράφημα χωρίζεται σε δυο φάσεις: α) το Στατικό πελματογράφημα (Επεξεργάζεται την κατανομή, την εντόπιση και τον μέσο όρο της μηχανικής πίεσης που κατανέμεται στα κάτω άκρα. Μετράει τις αποστάσεις, τις γωνίες και την επιφάνεια στήριξης και αναλύει την σταθερότητα του εξεταζόμενου στην όρθια θέση. Ο εξεταζόμενος στέκεται πάνω στον πελματογράφο ενώ στον υπολογιστή καταγράφονται τα αποτελέσματα της κατανομής των πιέσεων κατά την διάρκεια της στάσης) και β) το Δυναμικό πελματογράφημα, όπου ο ασθενής περπατάει πάνω στην πλατφόρμα με κανονική φορά και ταχύτητα καθώς όλα τα στοιχεία της τμηματικής βάδισης καταγράφονται.

Το πελματογράφημα είναι απαραίτητο σε περιπτώσεις που υπάρχει ασυμμετρία στις δυνάμεις που ασκούνται πάνω στον σκελετό κατά την διάρκεια της βάδισης ή στήριξης. Αποτέλεσμα αυτής της ασυμμετρίας είναι η μηχανική επιβάρυνση του σκελετού και των κατασκευών που τον στηρίζουν, προκαλώντας τελικά αλλαγές στη διάταξή του.

Παράγοντες που προκαλούν αυτήν την ασυμμετρία είναι:

  • Ο πόνος ή δυσφορία κατά την διάρκεια της βάδισης ή στήριξης (μεταταρσαλγίες, πελματιαία απονεύρωση, άκανθα πτέρνας, κ.α.).
  • Μυϊκή αδυναμία, λόγω παθολογικών καταστάσεων (αρθρίτις, οστεοαρθρίτις γονάτων, ισχίων ή σπονδυλικής στήλης, χειρουργικές επεμβάσεις, σακχαρώδης διαβήτης κ.α.) ή λόγω νευρολογικών παθήσεων, όπως σπαστική εγκεφαλική παράλυση, ημιπληγία, σύνδρομο Parkinson, κ.α.
  • Παραμορφώσεις οστών ή μαλακών μορίων, όπως είναι η βράχυνση των οστών μετά από κάταγμα, πλατυποδία, πτώση μεταταρσίων, Χονδροπάθεια επιγονατίδας, σύνδρομο Morton, συγγενείς ανωμαλίες (σκολίωση), ουλώδης ιστός από βαρύ έγκαυμα, κάλοι, κ.α.
  • Νευραλγίες, κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, ισχιαλγία, οσφυαλγία, πόνος στην πλάτη
  • Εγκυμοσύνη
  • Ανισοσκελία
  • Μετεγχειρητικές / μετατραυματικές καταστάσεις

Το σώμα μας χαρακτηρίζεται από μία «αρμονία» κινήσεων. Η μεγαλύτερη πρόκληση που είναι η υγεία, επιτυγχάνεται όταν όλα τα τμήματα του σώματος, είναι ελεύθερα να κινούνται σε αρμονική σχέση το ένα με το άλλο. Οι αλλαγές στη διάταξη του σκελετού προκαλούν περιορισμό της λειτουργικότητας του σώματος, με αποτέλεσμα τον πόνο και την επιπλέον επιβάρυνση των αρθρώσεων, αλλά και όλων εκείνων των κατασκευών που τις στηρίζουν. Μέσω αυτού του μηχανισμού όμως δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, που σε τελική ανάλυση επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ασθενή, επιβαρύνοντας τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα. Με το πελματογράφημα αναλύουμε αυτήν την ασυμμετρία, δίνουμε την δυνατότητα στον ασθενή να αντιληφθεί το πρόβλημα του με ένα ιδιαίτερα κατανοητό τρόπο, και εφόσον κριθεί απαραίτητο του συστήνουμε να χρησιμοποιήσει ειδικά ορθωτικά πέλματα, που θα προσφέρουν στήριξη και εξισορρόπηση των δυνάμεων που ασκούνται στον σκελετό.

Τα οφέλη για τον ασθενή είναι πολλαπλά, διότι συντελεί στην εξισορρόπηση των δυνάμεων που ασκούνται στο σώμα κατά την διάρκεια της βάδισης, δημιουργεί συνθήκες για καλύτερη απόσβεση των κραδασμών και προλαμβάνει την μηχανική επιβάρυνση στο σώμα, που προκαλείται μέσα από τις καθημερινές δραστηριότητες. Επιπρόσθετα είναι ελαττωμένη η αίσθηση της μυϊκής κούρασης, τόσο σε εργαζομένους όπως σε βιομηχανίες που απαιτείται παρατεταμένη ορθοστασία αλλά και σε ομάδες ασθενών όπως ο σακχαρώδης Διαβήτης (0ρθωτικό για διαβητικό πόδι).

Το ορθωτικόπελμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε επίσημο παπούτσι. Το συγκεκριμένο έχει λίγο σκληρότερο υλικό στην περιφέρεια της πτέρνας για μεγαλύτερη σταθεροποίησή της.